محض تبعيت سلف به ظهور مىرسد ، بايد احوال اين ازمنه را قياس به آن عهد نمود تا مجال استبعاد نماند . و توضيح اين مطلب خواهد آمد . تنبيه چهارم [ در تبيين حال صحابه ] تبيين حال صحابه است و اينكه به محض صحابى بودن حكم قطعى به ايمان و حصول نجات از عقبات و فوز به اعلى درجات سعادات واجب نيست . و اصل عمده و حجّت قويّهء اهل سنّت كه بر آن اعتماد نموده‌اند ، و بناى اثبات مذهب خود بر آن گذاشته ، همين است كه تنزيه سلف حجّيت و ايشان را نصب العين كرده‌اند « 1 » . و نزد تأمل ظاهر مىشود كه بناى عقائد ايشان بر هيچ اصلى سواى اين نيست . و احتجاج به محض همين استحسان نموده مىگويند : جماعتى كه شرف صحبت و خدمت پيغمبر يافته و عمرى استفادهء اخلاق و اعمال از آن حضرت نموده و تقويت دين او كرده باشند و فضايل و مناقب در شأن ايشان وارد و مورد الطاف پيغمبر شده باشند البته واجب التعظيم و محل اعتماد خواهند بود . و گاهى استدلال به بعض آيات كه در فضل صحابه است نموده گمان كنند كه به طريق عموم و على الاطلاق مشروط به قيدى و مخصّص به شرطى نيست مثل قول حق تعالى : فَالَّذِينَ هاجَرُوا وَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أُوذُوا فِي سَبِيلِي وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ثَواباً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ . « 2 » و قال سبحانه : وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الَّذِينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا

--> ( 1 ) . نك : الاصابة ج 1 / 17 - 18 ، المستصفى ج 1 / 164 ، اسد الغابة في معرفة الصحابة ج 1 / 3 . ( 2 ) . آل عمران ( 3 ) 195 .